Data sekunder ialah data yang telah dikumpul oleh pihak lain dan boleh anda gunakan semula untuk kajian. Menggunakannya bermakna anda tidak perlu mengedarkan soal selidik, dan bagi sesetengah tajuk ia menghasilkan tesis yang lebih kukuh kerana liputan datanya jauh lebih luas daripada apa yang mampu anda kumpul sendiri dalam satu semester.
Panduan ini menyusun sumber rasmi Malaysia mengikut fakulti, dengan status capaian disemak pada 12 Ogos 2026.
Bilakah data sekunder sesuai digunakan?
Data sekunder sesuai apabila:
- Pemboleh ubah anda memang diukur secara rasmi, contohnya inflasi, kadar guna tenaga, laporan kewangan syarikat, atau kualiti udara.
- Anda mengkaji arah aliran antara tahun atau perbandingan antara negeri, yang mustahil dikumpul sendiri.
- Populasi anda terlalu besar atau sukar dihubungi untuk ditinjau secara langsung.
- Masa anda terhad dan pengumpulan data primer berisiko tidak sempat disiapkan.
Sebaliknya, data sekunder tidak sesuai jika anda mengkaji persepsi, sikap, motivasi atau pengalaman, kerana perkara ini jarang tersedia dalam bentuk data rasmi dan perlu anda ukur sendiri.
Sumber merentas semua bidang
| Sumber | Pengendali | Kandungan utama | Status capaian |
|---|---|---|---|
| open.dosm.gov.my | Jabatan Perangkaan Malaysia | Set data terbuka: penduduk, guna tenaga, harga, ekonomi | Terbuka |
| data.gov.my | Kerajaan Malaysia | Katalog set data merentas kementerian dan agensi | Terbuka |
| mohe.gov.my | Kementerian Pendidikan Tinggi | Perangkaan dan dasar pendidikan tinggi | Terbuka |
Mulakan carian anda di data.gov.my walaupun anda sudah tahu agensi mana yang anda perlukan. Katalog itu kerap mengandungi set data daripada agensi teknikal yang tidak terlintas di fikiran, dan menjimatkan masa berbanding melayari laman setiap kementerian satu per satu.
Sumber mengikut fakulti
Perniagaan, kewangan dan perakaunan
Bidang ini paling kaya dengan data sekunder, jadi tesis tanpa soal selidik amat lazim.
- Bursa Malaysia (bursamalaysia.com). Laporan tahunan dan penyata kewangan syarikat tersenarai. Ini sumber utama bagi kajian yang menguji hubungan nisbah kewangan dengan prestasi atau nilai firma.
- Bank Negara Malaysia (bnm.gov.my). Data monetari, kadar faedah, kadar pertukaran, perangkaan perbankan dan sistem pembayaran.
- Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (sc.com.my). Perangkaan pasaran modal, dana dan pengawalseliaan.
- OpenDOSM. Keluaran dalam negeri kasar mengikut negeri, guna tenaga, dan penunjuk ekonomi makro.
Nasihat praktikal: jika anda menggunakan laporan tahunan syarikat tersenarai, tetapkan kriteria pemilihan sampel dengan tegas — sektor tertentu, tempoh tertentu, dan syarikat yang menerbitkan laporan lengkap sepanjang tempoh itu. Kriteria inilah yang anda tulis sebagai persampelan bertujuan dalam bab metodologi.
Perubatan, kejururawatan dan kesihatan awam
- Kementerian Kesihatan Malaysia (moh.gov.my). Laporan kesihatan, data penyakit berjangkit dan tidak berjangkit, serta penunjuk perkhidmatan kesihatan.
- OpenDOSM. Penunjuk kesihatan dalam kaji selidik isi rumah kebangsaan, termasuk akses kepada perkhidmatan.
- Jabatan kesihatan negeri. Laporan tahunan yang jauh lebih terperinci bagi kawasan tertentu.
Untuk rekod perubatan di hospital atau klinik kesihatan, statusnya berbeza sepenuhnya. Data itu bukan data terbuka, jadi anda memerlukan kelulusan penyelidikan rasmi dan pada kebanyakan kes juga kelulusan etika. Uruskan permohonan seawal mungkin kerana prosesnya kerap mengambil masa berminggu-minggu dan menjadi punca kelewatan yang paling lazim.
Pendidikan
- Kementerian Pendidikan Tinggi (mohe.gov.my). Data institusi pendidikan tinggi, program dan perangkaan pelajar.
- Kementerian Pendidikan Malaysia (moe.gov.my). Data sekolah, guru dan murid bagi peringkat rendah dan menengah.
- Laporan tahunan universiti. Sumber terbaik jika kajian anda berfokus pada satu institusi sahaja.
Undang-undang
- Portal Laws of Malaysia (lom.agc.gov.my). Dikendalikan Jabatan Peguam Negara, memuatkan teks akta dan perundangan subsidiari.
- Penghakiman mahkamah. Sumber utama bagi kajian yang menganalisis keputusan kes.
Bagi kajian undang-undang normatif, bahan perundangan inilah data anda. Sentiasa semak sama ada sesuatu akta masih berkuat kuasa atau telah dipinda, kerana memetik peruntukan daripada undang-undang yang telah dimansuhkan adalah kesilapan yang serta-merta dilihat oleh penilai. Nyatakan juga nombor akta dengan tepat.
Kejuruteraan, alam sekitar dan pertanian
- Jabatan Alam Sekitar (doe.gov.my). Data kualiti udara, kualiti air sungai dan pengurusan sisa.
- Jabatan Meteorologi Malaysia (met.gov.my). Data hujan, suhu dan cuaca, yang banyak digunakan dalam tesis kejuruteraan awam, alam sekitar dan pertanian.
- data.gov.my. Set data infrastruktur, tenaga dan pengeluaran pertanian.
Sains sosial dan pentadbiran awam
- OpenDOSM. Penunjuk sosial, pendapatan isi rumah dan kemiskinan mengikut negeri dan daerah.
- data.gov.my. Data perkhidmatan awam dan pentadbiran daripada pelbagai agensi.
Lima semakan sebelum menggunakan sesuatu data
- Siapa yang mengumpulnya. Agensi rasmi lebih kukuh berbanding organisasi yang tidak menerbitkan kaedahnya.
- Bila ia dikumpul, bukan bila ia dimuat naik.
- Apakah kaedahnya. Banci, kaji selidik sampel dan rekod pentadbiran mempunyai tahap ketepatan berbeza.
- Apakah unit dan liputannya. Pastikan sepadan dengan aras analisis anda.
- Adakah definisi berubah antara tahun. Perubahan definisi memutuskan siri masa dan menjadikan perbandingan tidak sah.
Contoh menilai satu set data langkah demi langkah
Andaikan anda menemui satu set data pendapatan isi rumah mengikut daerah dan berhasrat menggunakannya sebagai pemboleh ubah kawalan. Inilah urutan semakan yang sepatutnya anda lalui sebelum memuat turunnya.
- Buka halaman keterangan set data, bukan terus memuat turun fail. Halaman itu menyatakan agensi pengeluar, tahun rujukan dan kekerapan kemas kini.
- Semak tahun rujukan berbanding tempoh kajian anda. Jika kajian anda meliputi 2021 hingga 2025 tetapi set data berhenti pada 2023, anda perlu memendekkan tempoh atau mencari sumber pelengkap.
- Baca nota kaki dan metadata. Di sinilah dinyatakan sama ada angka itu anggaran sementara, dan sama ada definisi telah berubah.
- Semak liputan geografi. Pastikan semua daerah dalam kajian anda benar-benar wujud dalam set data itu, kerana daerah kecil kerap digabungkan.
- Muat turun, simpan salinan, dan catat tarikh. Namakan fail dengan tarikh muat turun supaya anda boleh menjejakinya kemudian.
Lima langkah ini mengambil masa kurang sepuluh minit tetapi menyelamatkan anda daripada menulis semula satu bab apabila masalah data hanya ditemui selepas analisis dijalankan.
Cara memetik data sekunder dengan betul
Contoh ayat yang boleh anda sesuaikan untuk bab metodologi:
“Kajian ini menggunakan data sekunder berupa penyata kewangan tahunan syarikat sektor pembuatan yang tersenarai di Bursa Malaysia bagi tempoh 2021 hingga 2025. Data diperoleh daripada laman rasmi Bursa Malaysia yang dicapai pada 12 Ogos 2026. Persampelan bertujuan digunakan dengan kriteria syarikat menerbitkan penyata kewangan lengkap dan tidak bertukar sektor sepanjang tempoh kajian.”
Simpan salinan setiap fail yang anda muat turun bersama tarikhnya. Jika data di laman berubah selepas itu, salinan itulah bukti bahawa angka dalam tesis anda betul pada masa pengambilan.
Nota teknikal: sesetengah portal menolak capaian automatik
Beberapa portal, termasuk laman Bursa Malaysia dan Kementerian Kesihatan, menyekat capaian daripada alat muat turun automatik walaupun ia terbuka seperti biasa melalui pelayar. Implikasinya mudah: jangan bergantung pada alat pengaut data automatik untuk portal ini. Buka melalui pelayar, muat turun fail secara manual, dan simpan sendiri.
Daripada data kepada pernyataan masalah
Menemui data hanyalah separuh kerja. Data perlu ditukar menjadi hujah mengapa kajian anda wajar dilakukan, dan itulah yang dinilai dalam bab pengenalan. Gambaran keseluruhan portal rasmi dan angka yang boleh disahkan ada dalam artikel data pendidikan tinggi Malaysia 2026.
Jika anda masih memilih tajuk, semak dahulu cadangan tajuk projek tahun akhir mengikut fakulti dan pastikan datanya wujud sebelum tajuk itu dihantar kepada penyelia.
Menulis bab metodologi untuk kajian berasaskan data sekunder
Bab metodologi bagi kajian data sekunder mempunyai cabaran tersendiri. Anda perlu menerangkan asal data, kriteria pemilihan, cara pemprosesan dan batasannya, tanpa boleh bergantung pada huraian instrumen dan ujian kesahan seperti kajian berasaskan soal selidik. Ramai pelajar keliru kerana kebanyakan contoh yang beredar adalah berasaskan soal selidik.
Tesify membantu anda menyusun bab metodologi yang sepadan dengan jenis data yang benar-benar anda gunakan, dengan anda kekal sebagai penulis dan bertanggungjawab atas setiap angka.
Susun bab metodologi anda di Tesify
Soalan lazim
Adakah tesis berasaskan data sekunder dianggap lebih mudah?
Tidak. Kerja pengumpulan data memang berkurang, tetapi tuntutan analisisnya sering lebih tinggi kerana anda tidak boleh menyesuaikan data dengan keperluan kajian. Anda terpaksa bekerja dengan pemboleh ubah sedia ada dan menjelaskan batasannya secara jujur.
Bolehkah menggabungkan data primer dan sekunder?
Boleh dan ia lazim dilakukan. Contohnya data sekunder digunakan untuk konteks dalam bab pengenalan, manakala data primer daripada soal selidik digunakan untuk menguji hipotesis. Nyatakan dengan jelas bahagian mana menggunakan data yang mana.
Berapa tahun data diperlukan untuk kajian arah aliran?
Bergantung pada teknik analisis. Bagi analisis data panel, panduan praktikal yang lazim ialah sekurang-kurangnya tiga hingga lima tahun supaya variasi antara masa mencukupi. Yang lebih penting ialah konsistensi definisi pemboleh ubah sepanjang tempoh itu.
Bagaimana jika data yang saya perlukan tidak terbuka kepada umum?
Ada tiga jalan: mohon secara rasmi kepada agensi berkenaan, gantikan dengan pemboleh ubah proksi yang tersedia dan jelaskan sebabnya, atau ubah lokasi kajian kepada kawasan yang datanya wujud. Ketiga-tiganya sah asalkan dijelaskan.
Perlukah data sekunder diuji kesahan dan kebolehpercayaan?
Tidak, kerana kedua-dua ujian itu menilai instrumen yang dibina sendiri oleh penyelidik seperti soal selidik. Bagi data sekunder, yang perlu anda tunjukkan ialah kredibiliti sumber dan ketepatan definisi pemboleh ubah.
Bagaimana menangani data yang hilang bagi tahun tertentu?
Nyatakan secara terbuka dalam bab metodologi, sebutkan berapa banyak yang hilang, dan terangkan cara anda menanganinya sama ada dengan mengeluarkan unit berkenaan atau menggunakan teknik tertentu. Yang tidak boleh dilakukan ialah mengisi sendiri angka yang hilang tanpa penjelasan.
Bolehkah saya menggunakan data daripada laporan syarikat swasta?
Boleh untuk konteks, tetapi berhati-hati. Laporan yang diterbitkan syarikat sering mempunyai kepentingan tersendiri dan kaedahnya jarang didedahkan sepenuhnya. Jika ia menjadi data utama kajian anda, nyatakan batasan ini secara terbuka.
Perlukah kelulusan etika untuk data terbuka?
Umumnya tidak bagi data terbuka yang tidak mengandungi maklumat peribadi. Namun setiap universiti mempunyai polisi tersendiri, jadi semak dengan jawatankuasa etika fakulti anda sebelum menganggap ia tidak diperlukan.
Adakah data terbuka bermakna data lengkap?
Tidak. Set data terbuka kerap mempunyai lompang bagi tahun atau kawasan tertentu. Semak kelengkapannya sebelum membina analisis siri masa, dan nyatakan lompang itu jika ada.
Bolehkah saya memuat turun data secara pukal menggunakan skrip?
Bergantung pada portal. OpenDOSM dan data.gov.my direka untuk capaian sedemikian, tetapi beberapa laman agensi lain menyekatnya. Semak syarat penggunaan portal berkenaan dan jangan membebankan pelayan agensi kerajaan dengan permintaan berulang.
Bolehkah dua sumber data digabungkan dalam satu analisis?
Boleh jika unit, definisi dan tempoh rujukannya sepadan. Jika tidak sepadan, penggabungan itu akan menghasilkan kesimpulan yang tidak sah. Nyatakan proses penggabungan dan sebarang penyelarasan yang anda lakukan dalam bab metodologi.