Tiada satu format tesis kebangsaan di Malaysia, dan tiga panduan universiti yang dibaca untuk artikel ini membuktikannya dengan angka. Jidar kiri UPM sekurang-kurangnya 40 mm, UiTM dan UKM 38 mm. Jidar atas UPM dan UiTM 25 mm, UKM 30 mm. UPM menghendaki jarak baris berganda, UiTM dan UKM satu setengah. Abstrak UPM 300 hingga 500 patah perkataan, UKM 200 hingga 350. UiTM mewajibkan APA; UPM tidak menetapkan gaya rujukan langsung. Artikel ini membandingkan ketiga-tiga panduan baris demi baris dan menunjukkan cara menetapkan dokumen Word anda sekali sahaja.
Tiga panduan yang dibandingkan, dan dari mana angkanya datang
Setiap angka dalam artikel ini diambil terus daripada tiga dokumen berikut, yang dimuat turun dan dibaca:
- UPM — Guide to Thesis Preparation, diterbitkan oleh Sekolah Pengajian Siswazah dan dimuat turun daripada laman rasmi sgs.upm.edu.my. Versi yang dibaca bertarikh kemas kini 24 September 2024.
- UiTM — IPSis Thesis Guideline 2026, diterbitkan oleh Institut Pengajian Siswazah dan dimuat turun daripada laman rasmi ipsis.uitm.edu.my.
- UKM — Panduan Penulisan Tesis Gaya UKM, Cetakan Ketiga, diterbitkan oleh Pusat Siswazah UKM dan dimuat turun daripada laman rasmi www.ukm.my/pusatsiswazah. Cetakan ketiga ini bertarikh 2015 (cetakan pertama 2009) dan merupakan versi yang masih diedarkan pada halaman Templat Gaya UKM pusat siswazah. Sahkan dengan pusat siswazah sama ada cetakan yang lebih baharu telah dikeluarkan sebelum anda bergantung padanya.
Universiti Malaya tidak termasuk, dan sebabnya diuji. Pelayan sekolah siswazah UM (ips.um.edu.my) tidak memberi sambungan langsung, pada https mahupun http, menggunakan rentetan User-Agent pelayar penuh. Dalam ujian yang sama dan dengan User-Agent yang sama, um.edu.my, study.um.edu.my dan umlib.um.edu.my kesemuanya menjawab dengan normal. Ini bermakna kegagalan itu khusus kepada hos sekolah siswazah, bukan kepada alat yang digunakan. Artikel ini tidak mendakwa apa-apa tentang peraturan format tesis UM, dan tidak juga mendakwa bahawa panduan itu tidak wujud. Pelajar UM patut mendapatkannya terus daripada pejabat siswazah fakulti.
Peringatan yang menentukan segalanya: panduan universiti ialah lantai, bukan siling. Banyak fakulti dan program menerbitkan templat tambahan yang lebih ketat. Apabila panduan universiti dan panduan fakulti bercanggah, panduan fakulti anda menang. Dapatkan versi bertarikh terkini daripada pejabat siswazah fakulti sebelum menetapkan dokumen anda.
Perbandingan baris demi baris
| Perkara | UPM | UiTM | UKM (Gaya UKM) |
|---|---|---|---|
| Kertas | Simili putih A4 (210 × 297 mm), 80 g atau setara | Simili putih 80 gsm, A4 (210 × 297 mm) | A4 (210 × 297 mm), sekurang-kurangnya 80 gsm |
| Fon | Arial atau Times New Roman; satu fon sahaja | Times New Roman | Times New Roman untuk keseluruhan tesis |
| Saiz fon teks | 12 mata | 12 mata | 12 poin (tulisan Rumi) |
| Jidar kiri | Sekurang-kurangnya 40 mm | 38 mm (1.5 inci) | 38 mm dari birai kiri |
| Jidar atas | Sekurang-kurangnya 25 mm | 25 mm (landskap 38 mm) | 30 mm dari birai atas |
| Jidar kanan dan bawah | Sekurang-kurangnya 25 mm | 25 mm setiap satu | 25 mm setiap satu |
| Jarak baris | Berganda; empat baris antara perenggan dan bahagian | 1.5 baris; 1.5 baris sebelum tajuk | Satu setengah baris; perenggan baharu bermula satu baris di bawah ayat terakhir |
| Ensotan perenggan | — | Satu tab dari jidar kiri; teks dijustifikasi | 12.7 mm dari jidar kiri |
| Permulaan tajuk bab | — | — | 50 mm dari birai atas |
| Nombor halaman | Tengah atau rata kanan, jidar atas atau bawah; tanpa kurungan atau hiasan | Bawah halaman, di tengah | Mengikut peraturan penomboran Gaya UKM |
| Gaya rujukan | Tidak ditetapkan oleh SGS; pelajar mesti konsisten | APA wajib, konsisten sepanjang tesis | Gaya rumah sendiri: Gaya UKM menetapkan peraturan format rujukannya sendiri |
| Panjang abstrak | 300–500 patah perkataan; tanpa rujukan | Sekurang-kurangnya 200 (sarjana) atau 250 (PhD); tidak melebihi satu halaman | 200–350 patah perkataan; satu perenggan, selang satu baris |
| Bahasa abstrak | Bahasa Inggeris dan Bahasa Melayu; versi bahasa tesis dahulu | — | Tesis Bahasa Inggeris: terjemahan Bahasa Melayu dahulu, kemudian Bahasa Inggeris |
| Panjang tajuk | Tidak melebihi 20 patah perkataan | — | — |
Perhatikan bahawa ketiga-tiga panduan tidak menumpu pada satu angka bagi mana-mana perkara yang penting. Jika anda menyalin tetapan daripada tesis rakan di universiti lain, anda menyalin peraturan universiti mereka.
Nota UPM yang jarang diketahui: jarak baris tunggal dikhususkan untuk nota kaki, petikan blok tiga baris atau lebih, senarai rujukan (kecuali antara entri), kapsyen berbilang baris, dan lampiran seperti soal selidik. Nota UiTM yang jarang diketahui: panduan itu menasihatkan anda mengukur jidar dengan pembaris pada cetakan akhir, kerana antara muka komputer dan pencetak boleh mengubah ukuran sebenar. Nota UKM yang jarang diketahui: perenggan terakhir pada sesuatu halaman mesti mengandungi sekurang-kurangnya dua baris teks bercetak, dan perkataan terakhir pada baris terakhir sesuatu halaman tidak boleh menggunakan tanda sempang.
Panjang tesis: UPM dan UKM kedua-duanya menetapkan angka, dan angkanya berbeza
| Peringkat | UPM (tidak termasuk jadual, rajah, lampiran) | UKM (tidak termasuk nota kaki, petikan, lampiran, rumus, jadual, ilustrasi) |
|---|---|---|
| PhD | Minimum 20,000; maksimum 100,000 patah perkataan (lebih kurang 70–330 muka surat) | Tidak melebihi 100,000 patah perkataan atau 400 muka surat |
| Sarjana (penyelidikan) | Minimum 12,000; maksimum 50,000 patah perkataan (lebih kurang 40–170 muka surat) | Tidak melebihi 60,000 patah perkataan atau 250 muka surat |
| Disertasi dengan kerja kursus | — | Tidak melebihi 30,000 patah perkataan atau 130 muka surat |
Di UPM, melebihi had memerlukan kebenaran bertulis daripada Dekan SGS berserta justifikasi yang kukuh. Perbezaan had sarjana antara kedua-dua universiti — 50,000 berbanding 60,000 patah perkataan — ialah contoh yang paling jelas mengapa anda tidak boleh meminjam angka daripada universiti lain.
Susunan halaman permulaan
Ketiga-tiga universiti menetapkan susunan tetap, dan susunannya berbeza. Ini bahagian yang paling kerap perlu disusun semula pada saat akhir.
UPM menyenaraikan: halaman kosong, halaman tajuk (tidak dinomborkan tetapi dikira sebagai i), halaman hak cipta, dedikasi jika ada, abstrak, abstrak Bahasa Melayu, penghargaan, helaian kelulusan, borang perakuan, isi kandungan, senarai jadual, senarai rajah, senarai singkatan atau glosari, badan tesis (dinomborkan dari 1), rujukan, lampiran, biodata pelajar, senarai penerbitan, halaman kosong.
UiTM menyenaraikan: halaman tajuk, pengesahan oleh panel pemeriksa, perakuan penulis, abstrak, penghargaan, isi kandungan, senarai jadual, senarai rajah, senarai plat, senarai simbol, senarai singkatan, senarai nomenklatur. Perakuan penulis diletakkan sebelum halaman abstrak.
UKM meletakkan abstrak pada halaman berasingan yang bermula selepas halaman penghargaan, dengan perkataan ABSTRAK ditaip santak tengah 30 mm dari birai atas. Petikan yang melebihi 40 patah perkataan ditaip berasingan, dan catatan bawah ditaip selang satu langkau.
Jangan pinjam susunan daripada tesis universiti lain; gunakan templat universiti anda sendiri.
Tetapan Word yang perlu dibuat sekali
Enam tetapan berikut menyelesaikan kebanyakan masalah format sebelum ia berlaku. Buat semuanya pada dokumen kosong sebelum menaip satu perkataan pun.
- Saiz kertas dan jidar. Tetapkan A4, kemudian masukkan jidar mengikut angka universiti anda. Gunakan nilai tepat, bukan “Normal” atau “Moderate”.
- Ubah suai gaya, jangan format secara manual. Ubah gaya Normal kepada fon dan saiz yang dikehendaki, dan gaya Heading 1 hingga Heading 3 kepada format tajuk universiti anda.
- Jarak baris ditetapkan dalam gaya. Letakkan jarak berganda atau 1.5 dalam gaya Normal, bukan pada setiap perenggan.
- Pemisah bahagian antara halaman permulaan dan badan tesis. Gunakan section break, bukan page break, supaya angka Roman kecil dan angka Arab boleh wujud dalam satu dokumen.
- Isi kandungan automatik. Jika gaya tajuk digunakan dengan betul, isi kandungan dijana dan dikemas kini dengan satu klik.
- Kapsyen automatik untuk jadual dan rajah. Gunakan fungsi kapsyen supaya penomboran mengikut bab dikekalkan apabila anda memasukkan rajah baharu di tengah bab.
UKM menerbitkan templat Gaya UKM untuk Microsoft Word melalui pusat siswazahnya, jadi pelajar UKM patut bermula daripada templat itu dan bukan daripada dokumen kosong.
Peratusan persamaan: UPM menerbitkan angkanya
Panduan pengesanan plagiarisme UPM, yang diterbitkan berasingan oleh SGS, menyatakan beberapa perkara yang jarang ditemui secara bertulis. Laporan carian persamaan teks perlu dikemukakan dua kali: sekali semasa tesis dihantar untuk pemeriksaan, dan sekali lagi bersama versi akhir selepas viva. Peratusan indeks persamaan tidak sepatutnya melebihi 25%, kecuali 20% atau kurang bagi pelajar di bawah Sekolah Perniagaan dan Ekonomi. Bahagian bibliografi tidak dimasukkan dalam carian persamaan.
Yang paling penting, panduan itu menyatakan dengan jelas bahawa peratusan Turnitin tidak boleh dijadikan satu-satunya penunjuk: keseluruhan tesis mesti disemak, dan tiga perkara disenaraikan sebagai plagiarisme yang jelas — menyalin ayat atau perenggan penuh, persamaan yang berpunca daripada satu atau lebih perenggan, dan kerja salin dan tampal tanpa parafrasa atau sitasi. Ini bermakna tesis dengan indeks 12% masih boleh dianggap plagiat jika 12% itu terdiri daripada perenggan yang disalin bulat-bulat. Perbandingan alat semakan dan aliran kerja yang betul dihuraikan dalam panduan kami tentang semak plagiarisme tesis sebelum Turnitin.
Sekali lagi: angka ini ialah angka UPM. Ambang universiti lain berbeza, dan sesetengah fakulti menetapkan ambang yang lebih ketat daripada universiti.
Lapan kesilapan format yang menyebabkan tesis dipulangkan di kaunter
- Jidar kiri terlalu sempit. Jidar kiri lebih lebar wujud untuk penjilidan. Jidar 25 mm di sebelah kiri bermakna teks hilang ke dalam jilidan.
- Meminjam angka daripada universiti lain. Jidar atas UKM 30 mm, UPM dan UiTM 25 mm. Had sarjana UKM 60,000 patah perkataan, UPM 50,000. Angka tidak boleh dipindahkan.
- Jarak baris tidak konsisten. Bab yang ditulis pada masa berlainan membawa tetapan berlainan. Menetapkannya dalam gaya menyelesaikan ini.
- Penomboran halaman yang tidak beralih. Angka Roman kecil diteruskan ke dalam badan tesis kerana tiada pemisah bahagian.
- Susunan halaman permulaan yang dipinjam. Disalin daripada tesis universiti lain yang susunannya berbeza.
- Abstrak Bahasa Melayu yang diabaikan. Di UPM, abstrak Bahasa Melayu mesti mencapai tahap ilmiah yang sama; di UKM, bagi tesis Bahasa Inggeris, terjemahan Bahasa Melayu diletakkan dahulu.
- Rujukan yang bercampur gaya. UPM tidak menetapkan gaya tetapi menghendaki konsistensi; UiTM menghendaki APA; UKM mempunyai gaya rumahnya sendiri.
- Jidar lampiran diabaikan. Panduan UiTM dan UKM kedua-duanya menyatakan bahawa keperluan jidar turut terpakai kepada jadual, rajah dan bahan dalam lampiran.
Sebelum menghantar
Format ialah perkara terakhir yang menghalang tesis yang siap daripada diterima, dan ia satu-satunya bahagian yang boleh diselesaikan sepenuhnya lebih awal. Selepas format ditetapkan, tumpuan kembali kepada kandungan: struktur dua bab pertama dihuraikan dalam cara menulis Bab 1 dan Bab 2, dan jadual penuh satu semester dalam pelan 14 minggu yang realistik. Selepas penyerahan, peraturan deposit dan embargo repositori dihuraikan dalam deposit dan embargo tesis di universiti Malaysia. Untuk memastikan rujukan anda kekal konsisten dalam gaya yang dipilih, lihat penjana rujukan APA automatik dan perangkap metadatanya.
Tesify mengekalkan struktur tajuk, penomboran dan rujukan anda konsisten sepanjang draf, supaya kerja format tidak perlu diulang pada minggu terakhir — sementara tesis itu 100% ditulis oleh anda. Mula susun tesis anda dalam Tesify.
Soalan lazim
Adakah terdapat format tesis kebangsaan di Malaysia?
Tidak. Tiga panduan universiti yang dibandingkan dalam artikel ini berbeza pada jidar atas, jarak baris, panjang abstrak dan had panjang tesis. Panduan fakulti anda ialah rujukan muktamad.
Gaya rujukan manakah yang perlu saya gunakan?
Bergantung pada universiti anda. UiTM mewajibkan APA. UPM tidak menetapkan gaya tetapi menghendaki konsistensi. UKM menerbitkan gaya rumahnya sendiri dalam Gaya UKM. Semak panduan fakulti anda sebelum memilih.
Berapa lebar jidar kiri sepatutnya?
UPM menetapkan sekurang-kurangnya 40 mm; UiTM dan UKM menetapkan 38 mm. Kesemuanya lebih lebar daripada jidar lain kerana ruang penjilidan.
Berapa jarak baris yang betul?
UPM menghendaki jarak berganda. UiTM dan UKM menghendaki satu setengah baris. Ini perbezaan yang paling ketara antara ketiga-tiga panduan dan ia mengubah jumlah muka surat dengan banyak.
Berapa panjang abstrak sepatutnya?
UPM menetapkan 300 hingga 500 patah perkataan. UKM menetapkan 200 hingga 350. UiTM menetapkan sekurang-kurangnya 200 patah perkataan untuk sarjana dan 250 untuk PhD, dan tidak melebihi satu halaman.
Berapa panjang tesis sarjana dibenarkan?
UPM menetapkan maksimum 50,000 patah perkataan dan UKM 60,000 patah perkataan atau 250 muka surat. Disertasi dengan kerja kursus di UKM tidak melebihi 30,000 patah perkataan.
Perlukah abstrak dalam dua bahasa?
Di UPM, ya, dengan versi dalam bahasa tesis diletakkan dahulu. Di UKM, tesis Bahasa Inggeris mesti didahului terjemahan abstrak dalam Bahasa Melayu, kemudian abstrak Bahasa Inggeris.
Berapa peratus persamaan Turnitin yang dibenarkan?
Ia ditetapkan oleh universiti, bukan secara kebangsaan. UPM menerbitkan ambang 25%, dengan 20% bagi Sekolah Perniagaan dan Ekonomi, dan menegaskan bahawa peratusan bukan satu-satunya penunjuk plagiarisme.
Apa yang perlu dilakukan jika panduan fakulti bercanggah dengan panduan universiti?
Ikut panduan fakulti dan simpan salinan bertarikhnya. Jika percanggahan itu besar, minta pengesahan bertulis daripada pejabat siswazah fakulti sebelum menghantar.
Bilakah saya perlu menetapkan format?
Pada hari pertama, pada dokumen kosong. Pelajar UKM patut bermula daripada templat Gaya UKM yang diterbitkan pusat siswazah.